Trong quá trình can thiệp cho trẻ rối loạn phát triển, đặc biệt là trẻ rối loạn phổ tự kỷ, chậm nói, tăng động giảm chú ý, phụ huynh thường nghe đến hai hình thức phổ biến là can thiệp 1:1 và can thiệp nhóm. Tuy nhiên, không ít phụ huynh vẫn chưa hiểu rõ sự khác nhau giữa hai hình thức này và nên lựa chọn hình thức nào cho phù hợp với con.
Trên thực tế, can thiệp 1:1 và can thiệp nhóm không phải là hai hình thức thay thế nhau, mà là hai hình thức bổ trợ cho nhau trong từng giai đoạn phát triển của trẻ.
Can thiệp 1:1 là gì?
Can thiệp 1:1 là hình thức một chuyên viên làm việc với một trẻ trong suốt buổi can thiệp. Nội dung can thiệp được xây dựng riêng dựa trên kết quả đánh giá và mức phát triển của từng trẻ.
Trong can thiệp 1:1, trẻ thường được tập trung vào các kỹ năng nền tảng như:
- Tăng khả năng chú ý
- Giao tiếp mắt
- Bắt chước hành động và âm thanh
- Hiểu yêu cầu đơn giản
- Phát triển ngôn ngữ
- Giảm các hành vi không phù hợp
- Kỹ năng chơi
- Kỹ năng ngồi học và làm theo hướng dẫn
- Vận động tinh
- Kỹ năng tự lập cơ bản
Hình thức can thiệp 1:1 đặc biệt quan trọng đối với trẻ mới bắt đầu can thiệp, trẻ chưa có ngôn ngữ, trẻ khó chú ý, tăng động hoặc trẻ có nhiều hành vi khó khăn. Đây có thể xem là giai đoạn xây dựng nền tảng cho sự phát triển sau này của trẻ.
Can thiệp nhóm là gì?
Can thiệp nhóm là hình thức một hoặc hai chuyên viên làm việc với một nhóm trẻ, thường từ 3–5 trẻ. Trong môi trường nhóm, trẻ sẽ tham gia các hoạt động chung như:
- Ngồi học theo nhóm
- Chơi luân phiên
- Chờ đến lượt
- Hoạt động âm nhạc
- Hoạt động vận động
- Hoạt động tiền học đường
- Hoạt động tương tác với bạn
- Làm theo hướng dẫn chung
Can thiệp nhóm giúp trẻ phát triển các kỹ năng xã hội và kỹ năng học tập trong môi trường lớp học – những kỹ năng mà can thiệp 1:1 khó tạo ra, chẳng hạn như:
- Chờ đợi
- Chia sẻ
- Chơi cùng bạn
- Bắt chước bạn
- Thích nghi với môi trường có nhiều người
- Làm theo hướng dẫn chung của giáo viên
- Ngồi học trong môi trường giống lớp học
Nên cho trẻ học 1:1 hay học nhóm?
Việc lựa chọn hình thức can thiệp không phụ thuộc vào mong muốn của phụ huynh mà phụ thuộc vào mức phát triển hiện tại của trẻ.
Thông thường, lộ trình can thiệp sẽ diễn ra theo hướng:
- Can thiệp 1:1 để xây dựng kỹ năng nền tảng
- Khi trẻ có chú ý, hiểu lời và làm theo hướng dẫn → bắt đầu tham gia nhóm
- Kết hợp vừa can thiệp 1:1 vừa can thiệp nhóm
- Chuẩn bị kỹ năng tiền tiểu học và hòa nhập
Nếu trẻ tham gia học nhóm quá sớm khi chưa có kỹ năng nền tảng, trẻ có thể không ngồi được, không tham gia hoạt động, chạy ra khỏi lớp hoặc chỉ chơi một mình. Ngược lại, nếu trẻ chỉ học 1:1 mà không tham gia nhóm, trẻ có thể làm việc tốt với chuyên viên nhưng gặp khó khăn khi tương tác với bạn bè hoặc khi tham gia môi trường lớp học.
Vì vậy, can thiệp hiệu quả thường là sự kết hợp giữa can thiệp 1:1 và can thiệp nhóm theo từng giai đoạn phát triển của trẻ. Mỗi trẻ sẽ có một lộ trình khác nhau và cần được xây dựng dựa trên đánh giá chuyên môn cụ thể.
