Khi trẻ bắt đầu tham gia can thiệp, nhiều phụ huynh nghĩ rằng chỉ cần đưa trẻ đến trung tâm học là đủ. Tuy nhiên, trên thực tế, thời gian trẻ ở trung tâm chỉ chiếm một phần nhỏ trong ngày, còn phần lớn thời gian trẻ ở nhà cùng gia đình. Vì vậy, sự phối hợp của gia đình đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình tiến bộ của trẻ.
Can thiệp cho trẻ không chỉ diễn ra trong phòng can thiệp, mà diễn ra trong mọi hoạt động sinh hoạt hằng ngày như ăn uống, tắm rửa, chơi, nói chuyện, đi ra ngoài, tương tác với người thân.
1. Trao đổi thường xuyên với chuyên viên
Phụ huynh nên trao đổi với chuyên viên thường xuyên để biết:
- Trẻ đang học kỹ năng gì
- Mục tiêu hiện tại của trẻ là gì
- Trẻ đang gặp khó khăn ở đâu
- Gia đình nên hỗ trợ trẻ như thế nào tại nhà
- Trẻ có tiến bộ gì trong thời gian gần đây
Việc trao đổi thường xuyên giúp gia đình và chuyên viên thống nhất cách hỗ trợ trẻ, tránh tình trạng ở trung tâm dạy một cách, ở nhà dạy một cách khác.
2. Tạo môi trường giao tiếp cho trẻ
Nhiều trẻ chậm nói nhưng lại có quá ít cơ hội giao tiếp. Gia đình nên:
- Nói chuyện với trẻ nhiều hơn
- Gọi tên đồ vật, hoạt động hằng ngày
- Chờ trẻ phản ứng hoặc yêu cầu
- Không đoán và làm thay mọi nhu cầu của trẻ
- Khuyến khích trẻ chỉ tay, nhìn, phát âm, nói từ
Ngôn ngữ của trẻ phát triển tốt nhất trong môi trường giao tiếp tự nhiên, không chỉ trong giờ học.
3. Giảm thời gian điện thoại và tivi
Điện thoại và tivi có thể khiến trẻ giảm giao tiếp, giảm chú ý và giảm cơ hội tương tác. Khi trẻ bắt đầu can thiệp, gia đình nên hạn chế tối đa thời gian sử dụng thiết bị điện tử để tăng cơ hội giao tiếp và chơi cùng trẻ.
4. Chơi cùng trẻ mỗi ngày
Chơi là cách trẻ học tốt nhất. Phụ huynh không cần dạy trẻ những điều quá phức tạp, chỉ cần:
- Chơi xếp hình
- Chơi xe
- Chơi bóng
- Chơi đồ hàng
- Đọc sách tranh
- Chơi luân phiên
- Gọi tên đồ vật, màu sắc, con vật…
Quan trọng không phải chơi gì, mà là chơi cùng trẻ và tương tác với trẻ.
5. Dạy trẻ kỹ năng tự lập
Gia đình nên tập cho trẻ:
- Tự ăn
- Uống nước
- Cất đồ chơi
- Mang dép
- Rửa tay
- Đi vệ sinh
- Lấy đồ khi được yêu cầu
Kỹ năng tự lập rất quan trọng đối với sự phát triển toàn diện và khả năng hòa nhập sau này của trẻ.
6. Kiên nhẫn và thống nhất cách dạy
Một điều rất quan trọng là tất cả thành viên trong gia đình nên thống nhất cách dạy trẻ. Nếu mỗi người dạy một kiểu, trẻ sẽ rất khó học và dễ xuất hiện hành vi không phù hợp.
Can thiệp cho trẻ là một quá trình dài, cần thời gian, sự kiên nhẫn và sự phối hợp giữa gia đình và chuyên viên. Khi gia đình tham gia tích cực vào quá trình can thiệp, trẻ thường tiến bộ nhanh và ổn định hơn rất nhiều.
Có thể nói, trung tâm là nơi trẻ học kỹ năng, còn gia đình là nơi trẻ sử dụng và duy trì những kỹ năng đó trong cuộc sống hằng ngày. Vì vậy, gia đình luôn là một phần rất quan trọng trong hành trình phát triển của trẻ.
