Một trong những câu hỏi khiến nhiều phụ huynh trăn trở nhất là: “Con chỉ nghịch hay đang gặp vấn đề về hành vi?” . Và ranh giới giữa tính cách hiếu động và rối loạn hành vi thực tế không nằm ở một hành động đơn lẻ, mà ở mô hình hành vi kéo dài theo thời gian.
1. “Nghịch” – một phần của phát triển
Trẻ nghịch ngợm thường:
-
Phản ứng theo cảm xúc nhất thời
-
Có thể nghe lời sau khi được nhắc nhở
-
Biết hối lỗi hoặc điều chỉnh hành vi khi được hướng dẫn
-
Hành vi không diễn ra liên tục ở mọi hoàn cảnh
Sự nghịch ngợm này thường giảm dần khi trẻ được hướng dẫn phù hợp và trưởng thành hơn.
2. Khi hành vi vượt khỏi ngưỡng phát triển
Rối loạn hành vi được cân nhắc khi trẻ:
-
Cố tình chống đối dù đã hiểu yêu cầu
-
Không cảm thấy hối lỗi sau khi gây hấn
-
Có xu hướng thách thức quyền hạn
-
Lặp lại hành vi tiêu cực bất chấp hậu quả
Điểm mấu chốt không phải là mức độ “ồn ào”, mà là mức độ kiểm soát và nhận thức của trẻ về hành vi của mình.
3. Vai trò của cảm xúc
Nhiều trẻ có rối loạn hành vi không phải vì muốn gây rối, mà vì:
-
Không biết cách điều chỉnh cảm xúc mạnh
-
Không hiểu được quy tắc xã hội
-
Dễ bị quá tải cảm giác hoặc áp lực tâm lý
Nếu chỉ nhìn vào hành vi bề nổi mà không xem xét nền tảng cảm xúc, người lớn rất dễ áp dụng sai cách giáo dục.
4. Đánh giá chuyên môn là cần thiết
Việc phân biệt “nghịch” và “rối loạn” cần dựa trên:
-
Quan sát hành vi có hệ thống
-
Phỏng vấn gia đình
-
Đánh giá môi trường học tập và tương tác xã hội
Tại Hoàng Đức, quá trình đánh giá luôn đặt trọng tâm vào việc hiểu trẻ trước khi can thiệp, giúp gia đình có cái nhìn rõ ràng, tránh hoang mang hoặc dán nhãn sai cho con.
Nếu bạn vẫn đang phân vân không biết con mình thuộc nhóm nào, việc tham vấn sớm sẽ giúp bạn yên tâm và chủ động hơn trong hành trình đồng hành cùng con.
